فدک. هدیه یا ارث؟!
موقعیت جغرافیایى فدك
فدك دهكدهاى در شمال مدینه بود كه تا آن شهر دو یا سه روز راه فاصله داشت. این دهكده در شرق خیبر و در حدود هشت فرسنگى آن واقع بود و ساكنانش همگى یهودى شمرده مىشدند. امروزه فاصله خیبر تا مدینه را حدود 120 یا 160 كیلومتر ذكر مىكنند.
تفاوت فقهى حكم خیبر و فدك
رفتار رسول خدا درباره فدك و خیبر یكسان مىنماید؛ ولى این دو سرزمین حكم همسان ندارند. مناطقى كه به دست مسلمانان تسخیر مىشود، دو گونه است:
1. مكانهایى كه با جنگ و نیروى نظامى گشوده مىشود. این سرزمینها كه در اصطلاح «مفتوح العنوة» (گشوده شده با قهر و سلطه) خوانده مىشود، به منظور تقدیر از تلاش جنگجویانِ مسلمان در اختیار مسلمانان قرار مىگیرد و رهبر جامعه اسلامى چگونگى تقسیم یا بهرهبردارى از آن را مشخص مىسازد. منطقه خیبر، جز دو دژ آن به نامهاى «وطیح» و «سلالم»، این گونه بود.
2. مكان هایى كه با صلح گشوده مىشود؛ یعنى مردم منطقهاى با پیمان صلح خود را تسلیم مىكنند و دروازههاى خود را به روى مسلمانان مىگشایند. قرآن كریم اختیار این نوع سرزمینها را تنها به رسول خدا(ص) سپرده است و مسلمانان در آن هیچ حقى ندارند.
فدك و دو دژ پیش گفته خیبر این گونه فتح شد؛ بنابراین، ملك رسول خدا(ص) گشت. طبرى مورخ بزرگ مىگوید: «و كانت فدك خالصة لرسول الله(ص) لانهم لم یجلبوا علیها بِخِیْلٍ و لا ركاب؛فدك ملك خالص پیامبر خدا(ص) بود. زیرا مسلمانان آن را با سواره نظام و پیاده نظام نگشودند.»
اما مواردی از کتب اهل سنت که اختصاص فدک را به رسول بیان می نماید:
بدائع الصنائع - أبو بكر الكاشاني - ج 7 - ص 116
كانت فدك خالصة لرسول الله صلى الله عليه وسلم إذا كانت لم يوجب عليها الصحابة رضي الله عنهم من خيل ولا ركاب فإنه روى أن أهل فدك لما بلغهم أهل خيبر انهم سألوا رسول الله صلى الله عليه وسلم ان يجليهم ويحقن دماءهم ويخلوا بينه وبين أموالهم بعثوا إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم وصالحوه على النصف من فدك فصالحهم عليه
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
تفسير البغوي - البغوي - ج 4 - ص 197
كانت فدك خالصة لرسول الله صلى الله عليه وسلم لأنهم لم يجلبوا عليها بخيل ولا ركاب
فدك ملك خالص پیامبر خدا(ص) بود. زیرا مسلمانان آن را با سواره نظام و پیاده نظام نگشودند
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
تاريخ خليفة بن خياط - خليفة بن خياط العصفري - ص 50
فدك خالصة لرسول الله صلى الله عليه وسلم ، لأنهم لم يجلبوا عليها بخيل ولا ركاب
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
تاريخ الطبري - الطبري - ج 2 - ص 303
كانت فدك خالصة لرسول الله صلى الله عليه وسلم لانهم لم يجلبوا عليها بخيل ولا ركاب
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
الكامل في التاريخ - ابن الأثير - ج 2 - ص 221
كانت فدك خالصة لرسول الله صلى الله عليه وسلم لأنهم لم يجلبوا عليها بخيل ولا ركاب
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
السيرة النبوية - ابن هشام الحميري - ج 3 - ص 800
كانت فدك خالصة لرسول الله صلى الله عليه وسلم ، لانهم لم يجلبوا عليها بخيل ولا ركاب
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
بدائع الصنائع|أبو بكر الكاشاني- المكتبة الحبيبية - باكستان
تفسير البغوي- دار المعرفة
تاريخ خليفة بن خياط- دار الفكر
تاريخ الطبري|الطبري- مؤسسة الأعلمي للمطبوعات
الكامل في التاريخ- دار صادر
السيرة النبوية- مكتبة محمد علي صبيح وأولاده - بمصر
این نمونه ایی کوچک می باشد از کتب اهل سنت که فدک را اختصاص دادند به حضرت محمد(ص)
و مواردی از کتب اهل سنت که صراحتا بیان می نمایند که فدک از جانب رسول خدا در زمان زندگانی شریف ایشان به جناب فاطمه بنت محمد هبه و هدیه داده شده است:
شواهد التنزيل - الحاكم الحسكاني - ج 1 - ص 439
عن أبي سعيد قال : لما نزلت : ( * وآت ذا القربى حقه * ) دعا رسول الله صلى الله عليه وآله فاطمة فأعطاها فدكا .
(( از ابی سعید نقل شده است که گفت: زمانی که نازل شد آیه ( و ات ذالقربی....) پیامبر فاطمه را خواست و هدیه داد فدک را به او))
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
شواهد التنزيل - الحاكم الحسكاني - ج 1 - ص 440
عن فضيل بن مرزوق ، عن عطية : عن أبي سعيد قال : لما نزلت ( * وآت ذا القربى حقه * ) دعا رسول الله صلى الله عليه وآله فاطمة فأعطاها فدكا .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
شرح نهج البلاغة - ابن أبي الحديد - ج 16 - ص 220
جاءت أم أيمن فقالت : ألستما تشهدان أنى من أهل الجنة ! قالا : بلى - قال أبو زيد يعنى أنها قالت لأبي بكر وعمر - قالت : فأنا أشهد أن رسول الله صلى الله عليه وآله أعطاها فدك
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
تاريخ المدينة - ابن شبة النميري - ج 1 - ص 199
جاءت بأم أيمن فقالت : أليس تشهد أني من أهل الجنة ؟ قال : بلى . - قال أبو أحمد : يعني أنها قالت ذاك لأبي بكر وعمر رضي الله عنهما - قالت : فأشهد أن النبي صلى الله عليه وسلم أعطاها فدك .
ام ایمن نزد آنان هست و گفت: آیا شهادت نمی دهید که من از اهل بهشت هستم؟ گفتند. آری تو اهل بهشت هستی. ابو احمد گفت. او به ابوبکر و عمر چنین گفت: پس همانا من ( ام ایمن) شهادت میدهم که پیامبر فدک را به فاطمه هدیه داد))
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
شواهد التنزيل - الحاكم الحسكاني - ج 1 - پاورقى ص 442
قال النبي صلى الله عليه وسلم : يا فاطمة لك فدك .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
كنز العمال - المتقي الهندي - ج 3 - ص 767
عن أبي سعيد قال : لما نزلت ( وآت ذا القربى حقه ) قال النبي صلى الله عليه وسلم : يا فاطمة لك فدك
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
الدر المنثور - جلال الدين السيوطي - ج 4 - ص 177
عن ابن عباس رضي الله عنهما قال لما نزلت وآت ذا القربى حقه أقطع رسول الله صلى الله عليه وسلم فاطمة فدكا
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
شرح نهج البلاغة - ابن أبي الحديد - ج 16 - ص 268
أعطى رسول الله صلى الله عليه وآله فاطمة عليه السلام فدك
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
شواهد التنزيل - الحاكم الحسكاني - ج 1 - ص 438
أعطى رسول الله صلى الله عليه وآله فاطمة فدكا
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
شواهد التنزيل|الحاكم الحسكاني- مؤسسة الطبع والنشر التابعة لوزارة الثقافة والإرشاد الإسلامي- مجمع إحياء الثقافة الإسلامية
شرح نهج البلاغةابن أبي الحديد- دار إحياء الكتب العربية
تاريخ المدينة- دار الفكر - قم
كنز العمال- مؤسسة الرسالة
الدر المنثور- دار المعرفة
با بیان مطالب گدشته چند سوال به ذهن خطور می نماید. که انشالله برادران اهل سنت پاسخگو خواهند بود.
1- چه کسی حق مسلم فاطمه بنت محمد را از او سلب کرد؟
2- آیا آن شخصی که منع از فدک نموده بود شهادت ام ایمن(زنی که رسول خدا فرمودند او بهشتی می باشد) را نشنیده بود؟ و اگر شنیده بود چرا بازهم منع از فدک نمود؟
کلمات کليدي : فدک. هدیه یا ارث؟! |
